برای تست سلامت شیر برقی پکیج دیواری با مولتیمتر، ابتدا برق اصلی دستگاه را کاملاً قطع کنید. مولتیمتر را روی حالت اندازهگیری مقاومت (اهم Ω) تنظیم کنید. قاب پکیج را باز کرده و سوکتهای سیمی متصل به بوبین (قطعه مشکیرنگ روی شیر گاز) را جدا کنید. حالا دو پراب مولتیمتر را به دو پایه بوبین بچسبانید. اگر مولتیمتر عددی معمولاً بین 2 تا 6 کیلو اهم (بسته به برند پکیج) را نشان داد، بوبین شما سالم است. اما اگر عدد 1 (در سمت چپ صفحه به معنای بینهایت) یا عدد 0 (اتصال کوتاه) را دیدید، بوبین شیر برقی سوخته است و باید کل بوبین یا شیر گاز تعویض شود.
شیر برقی پکیج دیواری دقیقا چه کاری انجام میدهد؟
وقتی شیر آب گرم را باز میکنید یا سنسورهای دمای محیط به پکیج فرمان میدهند که خانه سرد شده است، برد الکترونیکی دستگاه وارد عمل میشود. برد پکیج یک جریان برق (معمولاً 220 ولت یا 24 ولت) را به سمت قطعهای به نام شیر برقی یا همان شیر گاز میفرستد. این قطعه که مانند یک دروازهبان عمل میکند، مسیر ورود گاز به سمت مشعل را باز میکند تا جرقه زن بتواند شعله را روشن کند.
اگر این دروازهبان خراب شود، پکیج شما جرقه میزند اما چون گازی وارد محفظه احتراق نمیشود، شعلهای شکل نمیگیرد و دستگاه بلافاصله ارور میدهد. درک همین عملکرد ساده به شما کمک میکند تا موقع عیبیابی، سریعتر به سراغ مجرم اصلی بروید. ساختار این قطعه شامل یک بدنه فلزی (مسیر عبور گاز) و یک بوبین پلاستیکی مشکی یا آبیرنگ است که سیمپیچهای الکترومغناطیسی داخل آن قرار دارند. خرابیها معمولاً از سمت همین بوبین آب میخورد.
علائم نشان دهنده مشکل در شیر برقی پکیج
قبل از اینکه دست به آچار شوید و مولتیمتر را روشن کنید، رفتار پکیج به شما سرنخهای مهمی میدهد. همیشه نیازی نیست دل و روده دستگاه را بیرون بریزید. اگر این نشانهها را در پکیج خود میبینید، احتمال خرابی شیر برقی بسیار بالاست:
پکیج به درستی جرقه میزند، صدای تیکتیک جرقهزن را میشنوید، اما هیچ شعلهای روشن نمیشود. پس از چند ثانیه تلاش، دستگاه قفل میکند و چراغ قرمز یا کد خطای مربوط به عدم تشکیل شعله روی نمایشگر ظاهر میشود.
گاهی اوقات شعله تشکیل میشود اما ارتفاع آن به شدت کم است و آب به اندازه کافی گرم نمیشود. این یعنی اهرم داخل شیر برقی گیر کرده و نمیتواند مسیر گاز را به طور کامل باز کند.
بوی گاز در اطراف پکیج به مشام میرسد در حالی که پکیج خاموش است. این یک زنگ خطر جدی است و نشان میدهد شیر برقی نمیتواند مسیر گاز را به طور کامل ببندد و نشتی دارد. در این حالت سریعاً شیر گاز اصلی را ببندید.
خیلی وقتها نقص در بوبین شیر گاز با روشن نشدن شعله نمایان می شود. در پکیجهای جدیدتر، برد دستگاه مشکلات را تشخیص داده و به شکل ارور به کاربر نمایش می دهد. برای مثال تشکیل نشدن شعله، در مدلهای ایران رادیاتور مستقیماً با خطای 40 70 80 در پکیج ایران رادیاتور مربوط میشود. یا در سایر مدل ها مانند پکیج شوفاژکار و لورچ ممکن است دستگاه ارور E8 یا E9 نشان بدهد. اگر ایندر صورت مشاهده این خطاها، یکی از اولین علت های خرابی همین شیر برقی است.
ابزارها و نکات ایمنی قبل از شروع کار
تعمیرات پکیج مستقیماً با برق و گاز در ارتباط است و جای هیچگونه بیاحتیاطی ندارد. برای این کار به یک پیچگوشتی چهارسو برای باز کردن کاور پکیج و یک مولتیمتر دیجیتال سالم نیاز دارید.
قبل از هر اقدامی، دوشاخه پکیج را از پریز برق بکشید. قطع کردن کلید مینیاتوری به تنهایی کافی نیست. سپس شیر گاز زیر پکیج را کاملاً ببندید. حتماً صبر کنید تا بدنه پکیج و لولههای داخلی آن کاملاً خنک شوند تا دچار سوختگی نشوید. هرگز روی شیر برقی آب نریزید و در صورت مشاهده نشتی آب از قطعات بالایی روی شیر گاز، اول مشکل نشتی را برطرف کنید.
آموزش تست شیر برقی با مولتی متر
حالا که از ایمنی کار مطمئن شدید، آستینها را بالا بزنید. این مراحل را دقیقاً به همین ترتیبی که نوشته شده انجام دهید. نیازی نیست تکنسین باشید؛ فقط کافی است دقت کنید.
مرحله اول، باز کردن قاب پکیج است. معمولاً قاب جلویی با دو یا چهار پیچ در قسمت پایین محکم شده است. پیچها را باز کنید، قاب را کمی به سمت بالا بکشید و از دستگاه جدا کنید. حالا محفظه داخلی پکیج روبهروی شماست.
در مرحله دوم باید قطعه شیر گاز را پیدا کنید. مسیر لوله گاز زرد رنگی که از زیر پکیج وارد شده را دنبال کنید. اولین قطعه بزرگی که لوله گاز به آن متصل شده، همان شیر برقی است. روی این قطعه مکعبی شکل، دو شاخک یا فیش سیمدار متصل شده است. این فیشها را با احتیاط و با کشیدن به سمت بیرون جدا کنید.
در مرحله سوم به سراغ مولتیمتر میرویم. سلکتور مولتیمتر را بچرخانید و روی علامت مقاومت (اُم) قرار دهید. اگر مولتیمتر شما رنجهای مختلفی دارد، آن را روی 20 کیلو اهم تنظیم کنید. حالا دو پراب (سوزن) مشکی و قرمز مولتیمتر را به دو پایه فلزی بوبین شیر برقی بچسبانید. جهت قرارگیری پرابها مهم نیست.
به صفحه نمایش مولتیمتر نگاه کنید. اگر بوبین شیر برقی سالم باشد، مقاومت مشخصی را نشان میدهد. این عدد در برندهای مختلف کمی متفاوت است اما معمولاً روی پکیجهای رایج بازار، عددی بین 1 تا 6 کیلو اهم است. اگر عددی در این محدوده دیدید، یعنی سیمپیچ داخل بوبین سالم است و قطع نشده است.
اما اگر صفحه نمایش عدد 1 را در گوشه تصویر نشان داد (که به معنای مقاومت بینهایت یا OL است)، یعنی سیمپیچ داخل بوبین بر اثر حرارت یا نوسان برق پاره شده است. اگر هم عدد 0 را دیدید، یعنی سیمپیچ اتصال کوتاه کرده و ذوب شده است. در هر دو حالت آخر، بوبین سوخته است و قطعه باید تعویض شود.
گاهی اوقات بوبین از نظر الکتریکی سالم است و مولتیمتر عدد درستی نشان میدهد، اما شیر برقی باز هم کار نمیکند. اینجاست که مشکل مکانیکی است. محور داخلی شیر (شفت) به دلیل رسوبات گاز یا گرد و خاک گیر کرده است. در این شرایط، تعمیرکاران با احتیاط بوبین را باز میکنند و مسیر مکانیکی شیر را با اسپریهای مخصوص تمیز و روانکاری میکنند. این کار نیاز به تخصص بیشتری دارد و اگر تجربه ندارید، بهتر است در این مرحله از یک تکنسین کمک بگیرید.
تجربیات تعمیرکاران و کاربران
در بررسی نظرات کاربران و مقالات سایتهای معتبر تعمیرات، به نکات بسیار جالبی برخوردیم که دانستن آنها شما را از سردرگمی نجات میدهد. یکی از کاربران نوشته بود: “پکیج من ایران رادیاتور است. مولتیمتر بوبین را سالم نشان میداد، اما باز هم شعله تشکیل نمیشد. بعد از کلی دردسر متوجه شدم مشکل اصلاً از شیر برقی نیست، بلکه برد کنترل خراب شده و اصلاً برقی به شیر گاز نمیفرستد!”
این یک تجربه بسیار ارزشمند است. اگر تست مقاومت (اهم) شیر برقی شما درست بود، مرحله بعدی تست ولتاژ است. البته این کار به دلیل وصل بودن برق دستگاه خطرناک است. تکنسینها معمولاً پکیج را روشن میکنند و در لحظه جرقه زدن، با مولتیمتر روی حالت ولتاژ (AC یا DC بسته به مدل پکیج)، برق ورودی به سوکتهای شیر گاز را اندازه میگیرند تا مطمئن شوند برد فرمان درستی صادر میکند.
مشکل رایج دیگری که بسیاری از کاربران با آن مواجه میشوند، نصب اشتباه شیلنگ گاز یا گرفتگی فیلتر گاز قبل از پکیج است. گاهی اوقات افت فشار گاز منطقه باعث میشود شیر برقی نتواند عملکرد درستی داشته باشد و کاربر به اشتباه فکر میکند شیر برقی سوخته است. همیشه قبل از باز کردن قطعات پکیج، از باز بودن کامل شیر گاز و سلامت فیلتر آن مطمئن شوید.
یک تعمیرکار با تجربه در بخش نظرات اشاره کرده بود که در پکیجهای بوتان، گاهی اوقات لرزشهای شدید دستگاه باعث شل شدن سوکتهای روی شیر برقی میشود. قبل از اینکه دست به مولتیمتر ببرید، یک بار سوکتها را جدا کنید، تمیز کنید و محکم سر جای خود قرار دهید؛ خیلی از مواقع مشکل با همین ترفند ساده حل میشود.
علاقمندان به حوزه تعمیرات از شما دعوت می شود در کارگاه های مجهز و حرفه ای فنی سازان دوره آموزش تعمیرات پکیج را زیر نظر اساتید مجرب آموزش ببینید.
