چسبیدن الکترود در جوشکاری برق معمولا به دلیل پایین بودن شدت جریان (آمپر) دستگاه، رعایت نکردن فاصله مناسب بین الکترود و قطعه کار (قوس الکتریکی بسیار کوتاه)، زاویه نادرست دست جوشکار، مرطوب بودن روکش الکترود و کثیف بودن سطح فلز رخ میدهد. برای جلوگیری و رفع سریع این مشکل، ابتدا باید آمپر دستگاه جوش را دقیقا متناسب با ضخامت قطعه کار و قطر الکترود تنظیم کنید، سطح فلز را از هرگونه چربی و زنگزدگی پاک کرده و الکترود را در زاویه 45 تا 60 درجه با فاصله حدود 3 میلیمتر از سطح کار حرکت دهید. با رعایت این چند اصل ساده، الکترود به هیچ وجه به فلز نخواهد چسبید.
پیشنهاد فنی سازان: دوره آموزش جوشکاری
شرایط فیزیکی چسبیدن الکترود به قطعه کار
شروع کار با دستگاه جوش و تجربه چسبیدن مداوم الکترود به سطح فلز، یکی از کلافهکنندهترین اتفاقات برای افراد تازهکار و حتی گاهی جوشکاران باتجربه است. این پدیده نه تنها سرعت کار را به شدت کاهش میدهد، بلکه باعث خرابی سطح کار، داغ شدن بیش از حد دستگاه جوش و از بین رفتن روکش الکترود میشود. برای تبدیل شدن به یک فرد ماهر در امور فنی، شناخت دقیق رفتار فلزات و جریان الکتریکی ضروری است. چسبیدن الکترود یک نقص تصادفی نیست، بلکه واکنش طبیعی علم فیزیک به تنظیمات نادرست دستگاه یا خطای انسانی است. در ادامه این مقاله، تمامی دلایل علمی این پدیده را بررسی کرده و راهکارهای جلوگیری از آن را به صورت کاملا روان توضیح میدهیم.
بیشتر بخوانید: تفاوت جوشکاری آرگون و CO2
تاثیر پایین بودن آمپر دستگاه جوش
اولین و مهمترین علت چسبیدن الکترود در جوشکاری برق، تنظیم نبودن شدت جریان یا همان آمپر دستگاه است. در فرآیند جوشکاری، جریان الکتریکی باعث ایجاد حرارت بالا و ذوب شدن همزمان نوک الکترود و سطح قطعه کار میشود. اگر آمپر دستگاه پایینتر از حد استاندارد باشد، حرارت کافی برای ذوب کردن سریع نوک الکترود تولید نمیشود. در این حالت، هسته فلزی الکترود به جای ذوب شدن، با قطعه کار تماس پیدا کرده و به دلیل عبور جریان و ایجاد یک نقطه جوش ضعیف، بلافاصله به آن میچسبد. برای درک بهتر، باید بدانید که رابطه مستقیمی بین قطر الکترود و میزان آمپر وجود دارد. به عنوان یک قاعده کلی و تجربی، برای هر یک میلیمتر ضخامت الکترود، به جریانی در حدود 35 تا 40 آمپر نیاز دارید. بنابراین اگر از الکترود نمره سه استفاده میکنید، جریان شما باید روی عددی بین 105 تا 120 آمپر تنظیم شود.
پیشنهاد مطالعه: همه چیز درباره جوشکاری آلومینیوم
کوتاه بودن طول قوس الکتریکی
دومین عامل حیاتی در جلوگیری از این مشکل، کنترل طول قوس الکتریکی است. قوس الکتریکی همان فاصله هوایی بین نوک الکترود و سطح قطعه کار است که جریان برق از آن عبور کرده و جرقه و حرارت تولید میکند. حفظ این فاصله نیازمند مهارت و تمرکز است. اگر دست شما بیش از حد به قطعه نزدیک شود و این فاصله از بین برود، قوس خاموش شده و الکترود مستقیما با حوضچه جوش در حال انجماد برخورد میکند که نتیجه آن چسبیدن فوری است. بهترین فاصله برای حفظ یک قوس پایدار، فاصلهای دقیقا برابر با قطر هسته فلزی همان الکترود است. یعنی برای الکترود نمره سه، باید فاصله نوک الکترود تا قطعه کار را همیشه در حدود 3 میلیمتر نگه دارید.
زاویه حرکت نادرست الکترود
سومین دلیلی که باعث خراب شدن کار شما میشود، انتخاب زاویه نادرست دست در هنگام جوشکاری است. زاویه قرارگیری الکترود نسبت به سطح کار، مسیر هدایت حرارت و نیروی قوس الکتریکی را تعیین میکند. اگر الکترود را کاملا عمود بر قطعه کار نگه دارید (زاویه 90 درجه)، تمام حرارت در یک نقطه متمرکز شده و علاوه بر خطر سوراخ شدن قطعه، احتمال چسبیدن و خفه شدن قوس بسیار بالا میرود. شما باید الکترود را در مسیر حرکت خود با زاویهای بین 45 تا 60 درجه کج کنید. این زاویه باعث میشود نیروی قوس، سرباره یا همان گل جوش را به سمت عقب براند و حوضچه مذاب به درستی در جلوی مسیر حرکت شکل بگیرد.
وجود رطوبت در الکترود و آلودگی سطح فلز
چهارمین عامل که معمولا توسط افراد تازهکار نادیده گرفته میشود، وضعیت سطح فلز و خود الکترود است. جوشکاری روی سطحی که پوشیده از زنگزدگی شدید، رنگ، روغن یا گریس است، غیرممکن بوده و باعث قطع و وصل شدن مداوم قوس الکتریکی میشود. این مواد به عنوان عایق الکتریکی عمل میکنند و اجازه نمیدهند جریان برق به درستی عبور کند. به همین دلیل قبل از شروع کار، حتما محل اتصال را با استفاده از سنگ فرز یا برس سیمی کاملا تمیز و براق کنید. همچنین، روکش الکترودها به شدت جاذب رطوبت هستند. اگر الکترود شما در محیط مرطوب نگهداری شده باشد، رطوبت موجود در روکش باعث افت کیفیت قوس و چسبیدن پی در پی آن میشود. الکترودها باید در محیطی کاملا خشک نگهداری شوند و در پروژههای حساس، قبل از استفاده در کورههای مخصوص پیشگرم شوند.
روشهای فنی جلوگیری از چسبیدن الکترود
ترفندهای طلایی برای جلوگیری از چسبیدن الکترود شامل چند اقدام عملی ساده است. در قدم اول، همیشه قبل از شروع کار روی قطعه اصلی، الکترود خود را روی یک تکه آهن باطله امتحان کنید. این کار که به آن اصطلاحا “خراش دادن” میگویند، باعث گرم شدن نوک الکترود و ایجاد راحتتر قوس روی قطعه اصلی میشود. روش ایجاد قوس نباید به صورت نوک زدن عمودی باشد. شما باید دقیقا مانند کبریت کشیدن، الکترود را روی سطح فلز خراش دهید و به محض ایجاد جرقه، دست خود را به اندازه چند میلیمتر بالا بکشید تا قوس تثبیت شود.
در قدم بعدی، به صدای جوشکاری دقت کنید. یک جوشکاری بینقص و با تنظیمات درست، صدایی شبیه به سرخ شدن گوشت در روغن داغ دارد. اگر صدای تقتق قطع و وصل شنیدید، نشانه کوتاه بودن قوس یا پایین بودن آمپر است و باید سریعا اصلاح شود. اگر به هر دلیلی الکترود شما به قطعه چسبید، هرگز سعی نکنید با کشیدن مستقیم آن را جدا کنید، زیرا این کار باعث کنده شدن روکش الکترود یا آسیب به انبر جوش میشود. در عوض، سریعا انبر را به سمت چپ و راست بچرخانید تا نقطه اتصال بشکند. اگر الکترود به شدت داغ شده است، گیره انبر را باز کنید تا الکترود آزاد شود و پس از خنک شدن، آن را با انبردست جدا کنید.
بیشتر بدانید: ابزارهای پر کاربرد در جوشکاری
با درک این مفاهیم ساده و تمرین مداوم روی قطعات ضایعاتی، دست شما به مرور زمان با وزن انبر و فاصله مناسب آشنا میشود. جوشکاری یک مهارت کاملا حسی و عملی است و با رعایت اصول علمی ذکر شده در بالا، میتوانید بدون دغدغه از چسبیدن الکترود، اتصالات فلزی بسیار محکم و تمیزی ایجاد کنید.
