نحوه سیمکشی اعلام حریق متعارف به این صورت است که کابلکشی (معمولاً با کابل نسوز دو رشته) از خروجی زونهای پنل مرکزی آغاز شده و به صورت موازی از یک دتکتور یا شستی به تجهیز بعدی متصل میشود. مهمترین قانون در این مدار این است که سیمها نباید انشعاب داشته باشند و در آخرین تجهیزِ هر زون، باید یک مقاومت انتهای خط (EOL) نصب شود تا پنل بتواند سلامت کل مسیر را به صورت لحظهای کنترل کند. در این مقاله آموزشی از آموزشگاه فنی سازان، قصد داریم صفر تا صد مراحل نصب پایهها، سربندی قطعات، رعایت پلاریتهها و در نهایت اتصال تجهیزات به کنترل پنل را بر اساس استانداردهای روز و ایمنی ساختمان با جزئیات کامل بررسی کنیم.
اصول اولیه و استانداردهای کابلکشی در سیستمهای متعارف
پیش از دست گرفتن ابزار و شروع عملیات، درک منطق مدار اعلام حریق بسیار حیاتی است. در سیستمهای متعارف (Conventional)، ساختمان به مناطق مختلفی که اصطلاحاً «زون» نامیده میشوند تقسیم میگردد. هر زون شامل تعدادی دتکتور (دود، حرارت یا ترکیبی) و شستیهای اعلام حریق است که همگی پشت سر هم روی یک مسیر دو سیمه قرار میگیرند. برای کابلکشی این مسیر، استانداردها الزام میکنند که از کابلهای شیلددار و نسوز با سطح مقطع حداقل ۱.۵ میلیمتر مربع استفاده شود تا در صورت وقوع حریق و بالا رفتن دما، کابلها بلافاصله ذوب نشده و سیستم تا لحظه اعلام خطر به کار خود ادامه دهد. مسیر عبور کابلهای اعلام حریق باید کاملاً از کابلهای برق فشار قوی یا سیمکشیهای مربوط به روشنایی جدا باشد تا نویزهای الکترومغناطیسی روی عملکرد حساس پنل و دتکتورها تاثیر منفی نگذارند. معمولاً تکنسینها کابلها را از داخل لولههای فولادی یا داکتهای اختصاصی عبور میدهند. یکی از اشتباهات رایج در کابلکشی این است که از یک مسیر برای دو زون مختلف انشعاب گرفته میشود؛ در حالی که مدار باید کاملاً پیوسته (in-out) باشد. یعنی دو رشته سیم وارد پایه تجهیز شده و دو رشته سیم از همان پایه برای تجهیز بعدی خارج میشود.
مراحل عملی سیمکشی دتکتورها و شستیها
پس از اتمام لولهگذاری و عبور کابلها، نوبت به نصب تجهیزات میرسد. کار را با نصب پایههای دتکتور روی سقف آغاز میکنیم. کابل ورودی را لخت کرده و به ترمینالهای پایه متصل میکنیم. نکته بسیار مهم در این مرحله، توجه دقیق به قطبیت (پلاریته) مثبت و منفی است. در اکثر برندهای موجود در بازار ایران، سیم مثبتِ کابلِ ورودی به ترمینال مثبت متصل شده و از همان ترمینال یا ترمینال لینک شدهی آن، سیم مثبت برای دتکتور بعدی خارج میشود. همین روال برای قطب منفی نیز تکرار میگردد. به عنوان مثال، در نقشه سیمکشی برندهایی مانند سنس (Sens)، زتا (Zeta) و آریاک (Ariak)، معماری ترمینالها به گونهای طراحی شده که ورود و خروج سیمها به سادهترین شکل و با رعایت موازی بودن مدار انجام شود.
پس از عبور کابل از دتکتورها، مدار میتواند وارد شستیهای اعلام حریق شود که معمولاً در ارتفاع ۱.۴ متری از کف و در مسیرهای خروج نصب میشوند. داخل شستیها نیز ترمینالهای ورودی و خروجی با علامتهای مشخص تعبیه شدهاند. مدار شستی نیز دقیقاً مانند دتکتورها موازی است. پس از اینکه تمامی تجهیزات یک زون به هم متصل شدند، به آخرین قطعه (خواه دتکتور باشد یا شستی) میرسیم. در این قطعه پایانی، دیگر کابل خروجی وجود ندارد و به جای آن، قطعهای به نام مقاومت انتهای خط روی ترمینالهای آن بسته میشود. این مقاومت به پنل میفهماند که مدار در این نقطه به پایان رسیده است و اگر سیم در هر نقطهای قطع شود، افت ولتاژ ناشی از نبود این مقاومت باعث اعلام خطای مدار باز (Open Circuit) در پنل میگردد.
اگر به مباحث فنی و اجرایی سیستمهای حفاظتی علاقهمند هستید و میخواهید به عنوان یک تکنسین حرفهای وارد بازار کار پردرآمد این حوزه شوید، یادگیری تئوری کافی نیست. در دوره جامع آموزش نصب اعلام حریق آموزشگاه فنی سازان، شما در کارگاههای کاملاً عملی، سیمکشی انواع برندها، رفع خطاهای پیچیده پنل و استانداردهای NFPA را به صورت عملی تمرین میکنید. برای مشاهده سرفصلها و دریافت مشاوره رایگان ثبتنام، به صفحه دوره نصب اعلام حریق مراجعه کنید.
اتصال کابلها به کنترل پنل و راهاندازی مدار آژیر
با تکمیل سیمکشی قطعات در طبقات، تمامی کابلهای ابتدای هر زون به محل نصب کنترل پنل مرکزی آورده میشوند. برد اصلی پنل دارای ترمینالهای تفکیک شده برای زونها (Zone 1, Zone 2, …)، مدار آژیرها (Sounder) و خروجیهای رله است. سیمهای هر زون با رعایت دقیق مثبت و منفی به ترمینال مربوطه روی برد متصل میشوند. باید توجه داشت که در سیستمهای متعارف، مدار آژیرها و فلاشرها کاملاً از مدار دتکتورها مجزا است. یعنی شما باید کابلکشی جداگانهای برای آژیرها انجام دهید. مدار آژیرها نیز نیازمند مقاومت انتهای خط اختصاصی خود است تا پنل قطعی مسیر هشداردهندهها را نیز تشخیص دهد. پیش از روشن کردن دستگاه با برق شهر (۲۲۰ ولت)، حتماً باتریهای پشتیبان (معمولاً دو عدد باتری ۱۲ ولت که به صورت سری بسته شده و ۲۴ ولت تولید میکنند) را داخل پنل قرار داده و متصل کنید. روشن کردن پنل بدون باتری در برخی برندها باعث ثبت خطا میشود.
مقاله مرتبط:
کار نکردن سیستم های اعلان حریق
تست نهایی، عیبیابی و تحویل سیستم
مرحله پایانی هر پروژه سیمکشی اعلام حریق، تست کامل و بینقص بودن مدار است. پس از روشن کردن پنل، در حالت عادی باید فقط چراغ سبز رنگ تغذیه (Mains Normal) روشن باشد. اگر چراغ زرد رنگی روشن شد، نشاندهنده خطاست. خطای مدار باز معمولاً به دلیل شل بودن اتصالات در پایهها، جا نرفتن صحیح یک دتکتور در پایه خود، یا عدم نصب مقاومت انتهای خط رخ میدهد. خطای اتصال کوتاه نیز زمانی اتفاق میافتد که سیمهای مثبت و منفی در جایی از مسیر به هم برخورد کرده باشند. برای تست عملکرد حریق، میتوانید از اسپریهای مخصوص تست دود استفاده کرده و آن را به داخل محفظه یکی از دتکتورها تزریق کنید. با این کار، دتکتور پس از چند ثانیه فعال شده، چراغ LED روی آن روشن میشود و همزمان پنل مرکزی ضمن روشن کردن چراغ قرمز رنگ زون مربوطه، فرمان فعال شدن آژیرها را صادر میکند. تست شستیها نیز با استفاده از کلید مخصوص تست که در بستهبندی آنها وجود دارد انجام میگیرد. پس از اطمینان از عملکرد صحیح تمامی زونها و آژیرها، سیستم آماده بهرهبرداری و تحویل به کارفرما خواهد بود.
همچنین برای آموزش صفر تا صد برق کشی ساختمان می توانید در دوره آموزش برق ساختمان شرکت کنید.
